Kes buli di sekolah dan institusi pengajian tinggi (IPT) terus menimbulkan kebimbangan masyarakat, khususnya apabila institusi pendidikan yang sepatutnya menjadi tempat selamat untuk menimba ilmu turut berdepan masalah keselamatan pelajar.
Buli bukan sekadar perbuatan memukul, menolak atau memeras ugut wang saku, malah boleh berlaku dalam bentuk ejekan, penghinaan, pemulauan sosial dan gangguan emosi.
Lebih membimbangkan, perkembangan teknologi dan penggunaan media sosial turut membuka ruang kepada buli siber yang boleh berterusan walaupun mangsa sudah berada di luar kawasan sekolah.
Keadaan ini menimbulkan persoalan tentang keberkesanan tindakan institusi pendidikan dalam menangani gejala buli serta sejauh mana keselamatan mangsa benar-benar diberikan keutamaan.
Buli Bukan Sekadar Gurauan Biasa
Antara perkara yang membimbangkan ialah masih terdapat pihak yang menganggap ejekan melampau, penghinaan terhadap fizikal seseorang dan pemulauan sosial sebagai gurauan biasa atau kenakalan remaja.
Sikap memandang ringan perbuatan tersebut boleh menyebabkan pembuli menganggap tindakan mereka boleh diterima dan tidak membawa sebarang akibat.
Hakikatnya, buli secara lisan dan emosi juga boleh meninggalkan kesan mendalam kepada mangsa, termasuk menjejaskan kesihatan mental serta keyakinan diri.
Buli siber pula menjadikan keadaan lebih rumit apabila penghinaan dan gangguan boleh berlaku melalui aplikasi sembang serta platform media sosial tanpa mengira waktu dan tempat.
Reputasi Institusi Tidak Seharusnya Mengatasi Keselamatan Mangsa
Satu lagi isu yang dibangkitkan ialah kemungkinan terdapat institusi yang terlalu bimbang terhadap reputasi sehingga kejadian buli tidak ditangani secara terbuka dan berkesan.
Menurut rencana tersebut, terdapat kes yang cuba diselesaikan secara dalaman atau tidak diberikan perhatian sewajarnya kerana kebimbangan terhadap pandangan masyarakat dan pihak berkaitan.
Sekiranya aduan dilengahkan atau kejadian disembunyikan, mangsa berisiko dinafikan peluang mendapatkan pembelaan yang sewajarnya.
Pada masa sama, tindakan sedemikian boleh memberikan gambaran bahawa pembuli mampu terlepas daripada tanggungjawab atas perbuatan mereka.
Oleh itu, reputasi sekolah tidak sepatutnya dijadikan alasan untuk mengabaikan aduan atau menghalang siasatan dijalankan secara telus.
Mangsa dan Saksi Perlu Berani Melaporkan Kejadian
Ketakutan terhadap tindakan balas daripada pembuli atau rakan mereka boleh menyebabkan mangsa dan saksi memilih untuk berdiam diri.
Justeru, saluran aduan yang menjamin kerahsiaan identiti serta keselamatan pelapor perlu diberikan perhatian.
Mangsa dan saksi perlu mempunyai keyakinan bahawa setiap laporan akan diberikan perhatian, disiasat secara adil dan disusuli tindakan yang bersesuaian.
Tanpa perlindungan yang meyakinkan, kejadian buli mungkin terus berlaku tanpa diketahui pihak yang bertanggungjawab.
Peranan Guru dan Kaunselor Perlu Diperkasakan
Guru serta kaunselor sekolah turut memainkan peranan penting dalam mengenal pasti dan menangani masalah buli.
Guru bimbingan dan kaunseling perlu diberikan ruang serta sokongan mencukupi untuk mendekati pelajar, mengenal pasti perubahan tingkah laku dan mengesan tanda-tanda tekanan emosi.
Pendekatan ini penting kerana kesan buli tidak semestinya dapat dilihat secara fizikal. Ada mangsa yang mungkin mengalami tekanan secara senyap tanpa diketahui keluarga atau pihak sekolah.
Selain membantu mangsa, usaha membimbing pelajar yang melakukan buli juga perlu diberikan perhatian supaya tingkah laku agresif dapat ditangani dengan sewajarnya.
Tindakan Tegas dan Sistem Aduan Lebih Berkesan Diperlukan
Bagi membendung gejala ini, penulis menggesa Kementerian Pendidikan (KPM) memperkukuh dasar toleransi sifar terhadap buli.
Setiap aduan, sama ada melibatkan kekerasan fizikal, gangguan lisan, emosi atau siber, perlu disiasat secara telus dan adil tanpa mengira kedudukan pihak yang terlibat.
Penulis turut mencadangkan supaya siasatan oleh jawatankuasa bebas di peringkat daerah dipertimbangkan bagi mengelakkan konflik kepentingan.
Selain itu, platform aduan digital bersepadu yang melindungi identiti pelapor juga wajar diperluas ke semua sekolah bagi memudahkan mangsa dan saksi tampil memberikan maklumat.
Penglibatan Pegawai Perhubungan Sekolah (PPS) daripada Polis Diraja Malaysia (PDRM) turut boleh dipertingkatkan, khususnya bagi kes yang melibatkan unsur jenayah fizikal dan siber.
Ibu Bapa Turut Bertanggungjawab Membendung Buli
Usaha menangani buli bukan tanggungjawab pihak sekolah semata-mata. Ibu bapa juga memainkan peranan penting dalam membentuk keperibadian anak-anak sejak di rumah.
Nilai empati, sikap menghormati orang lain, menjaga maruah sesama manusia dan penggunaan teknologi secara beretika perlu diterapkan sejak awal.
Anak-anak juga perlu memahami bahawa kekuatan bukan diukur melalui kemampuan menakutkan atau menyakiti orang lain, sebaliknya melalui sikap menghormati perbezaan dan membantu individu yang memerlukan perlindungan.
Sekolah Sepatutnya Menjadi Tempat Yang Selamat
Budaya buli tidak dapat dibendung hanya melalui kempen kesedaran, pekeliling atau hukuman semata-mata. Ia memerlukan kerjasama institusi pendidikan, ibu bapa dan masyarakat dalam memastikan setiap aduan diberikan perhatian sewajarnya.
Keselamatan serta kebajikan pelajar perlu sentiasa menjadi keutamaan agar sekolah dan institusi pengajian tinggi kekal sebagai tempat untuk membina ilmu, keyakinan diri dan masa depan.
Jangan biarkan kebimbangan terhadap reputasi institusi menyebabkan penderitaan mangsa terus tersembunyi. Setiap mangsa berhak mendapat perlindungan, manakala setiap dakwaan buli perlu diteliti dan ditangani secara adil.
Sumber – Berita Harian
