Lemang merupakan makanan tradisional yang cukup sinonim dengan sambutan Hari Raya di Malaysia. Diperbuat daripada beras pulut, santan dan sedikit garam, lemang mempunyai keistimewaan tersendiri kerana dimasak di dalam ruas buluh yang dilapik dengan daun pisang sebelum dibakar sehingga masak.
Namun, pernahkah anda terfikir mengapa buluh dipilih untuk memasak lemang dan bukannya bekas lain? Rupanya, pemilihan buluh mempunyai kaitan dengan bentuk fizikalnya serta cara haba dipindahkan ketika proses memasak.
1. Bentuk Buluh Sesuai untuk Memasak Lemang
Menurut perkongsian Petrosains, buluh yang digunakan untuk membuat lemang mempunyai ciri fizikal yang sesuai untuk tujuan tersebut.
Buluh lemang yang dikenal pasti dalam artikel asal ialah daripada spesies Schizostachyum brachycladum. Buluh ini mempunyai ruas yang panjang, bentuk yang lurus dan dinding yang agak nipis.
Bentuknya yang berongga seperti tiub membolehkan beras pulut dan bahan-bahan lain dimasukkan ke dalamnya sebelum proses memasak dilakukan.
2. Dinding Buluh yang Nipis Membantu Pemindahan Haba
Salah satu sebab buluh sesuai digunakan untuk memasak lemang ialah ketebalan dindingnya.
Menurut penjelasan Petrosains, dinding buluh yang nipis membolehkan haba daripada arang dipindahkan dengan lebih mudah ketika lemang dibakar.
Sebaliknya, penggunaan buluh yang lebih tebal boleh menyebabkan proses pemindahan haba mengambil masa lebih lama, sekali gus mempengaruhi tempoh memasak.
3. Daun Pisang Digunakan sebagai Pelapik
Sebelum beras pulut dimasukkan ke dalam buluh, bahagian dalamnya dilapik dengan daun pisang.
Berdasarkan kaedah penyediaan yang diterangkan dalam sumber asal, daun pisang menjadi sebahagian daripada proses tradisional memasak lemang di dalam buluh sebelum dibakar sehingga masak.
4. Buluh Mempunyai Pelbagai Kegunaan Sejak Dahulu
Selain digunakan untuk memasak, buluh turut mempunyai pelbagai kegunaan dalam kehidupan masyarakat terdahulu.
Menurut artikel Petrosains, buluh pernah digunakan untuk membuat senjata seperti tombak, peralatan memotong, bahan binaan rumah dan rakit sebagai alat pengangkutan.
Penggunaan buluh untuk memasak lemang menunjukkan bagaimana masyarakat memanfaatkan sumber semula jadi yang terdapat di persekitaran mereka bagi memenuhi keperluan harian.
Kesimpulan
Pemilihan buluh untuk memasak lemang bukan sekadar tradisi, malah mempunyai kaitan dengan ciri fizikalnya. Ruas yang panjang, bentuk yang lurus dan dinding yang nipis menjadikan buluh sesuai digunakan sebagai bekas memasak.
Penjelasan ini menunjukkan bahawa kaedah memasak tradisional seperti penyediaan lemang turut mempunyai asas sains, khususnya dari segi bentuk bahan dan pemindahan haba.
Sumber – Petrosains
